Жас калькуляторы

Хижра және милади күнтізбелері бойынша жас калькуляторы

Жасты дәл білу адамға көп жағдайда қажет: ресми бланкілерді толтырудан бастап шариғи үкімдер немесе заңдық құқықтар байланысты белгілі бір жасқа толғанын білуге дейін. Бұл калькулятор жасыңызды милади және хижра күнтізбелері бойынша қатар жылмен, аймен және күнмен, сондай-ақ өмір сүрген күндеріңіздің жалпы санын және келесі туған күніңіздің мерзімін білуге мүмкіндік береді. Бұл бетте есептеу тәсілін, екі күнтізбе бойынша жастың неге әртүрлі болатынын және әрқайсысының маңызды практикалық қолданыстарын түсіндіреміз.

Жас қалай есептеледі?

Ең қарапайым түрде жасты есептеу — ағымдағы күннен туған күнді шегеру; бірақ дәлдік айлардың ұзындығы бірдей емес екенін ескеруді талап етеді. Калькулятор мына қадамдарды орындайды:

1. Толық жылдарды есептеу: ағымдағы жылдан туған жылды шегеріп, егер биылғы туған күн әлі келмесе, бір жылды азайту.
2. Қалған айларды есептеу: соңғы туған күннен бері өткен толық айларды санау.
3. Күндерді есептеу: соңғы толық айдан кейін қалған күндерді санау, алдыңғы айдың күндер санын ескере отырып (милади бойынша 28, 29, 30 немесе 31, хижра бойынша 29 немесе 30).

Милади күнтізбесінде калькулятор ақпан айы 29 күн болатын кібісе жылдарды ескереді. Ал хижра күнтізбесінде туған күн алдымен Умм әл-Құра күнтізбесі бойынша оған сәйкес хижра күніне ауыстырылады, содан кейін дәл сол есептеу ай айларына қолданылады. Кез келген жеке күнді Хижра күнін ауыстырғыш арқылы ауыстыра аласыз.

Хижра бойынша жас неге милади бойынша жастан үлкен болады?

Көп адам хижра күнтізбесі бойынша жасы милади бойынша жасынан үлкен екенін байқайды. Себебі хижра ай жылы милади күн жылынан шамамен 11 күнге қысқа: хижра жылы 354 немесе 355 күн, ал милади жылы 365 немесе 366 күн. Адам белгілі бір күн санын өмір сүрсе, сол күндерге сыятын ай жылдарының саны күн жылдарының санынан көп болады.

Айырмашылық шамамен 3%, бұл шамамен әр 33 милади жылына бір артық хижра жылы дегенді білдіреді. 33 милади жасқа толған адам хижра бойынша шамамен 34 жаста, ал 66 милади жасқа толған адамның хижра жасы шамамен 68-ге жетеді. Көптеген тәпсіршілердің айтуынша, Құран Кәрім үңгір иелерінің қиссасында екі есеп арасындағы осы айырмашылыққа меңзеген:

﴿وَلَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلَاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَازْدَادُوا تِسْعًا﴾«Олар үңгірлерінде үш жүз жыл тұрды және тағы тоғыз жыл қосты»Кәһф сүресі: 25

Бірқатар тәпсіршілер үш жүз күн жылы үш жүз тоғыз ай жылына тең екенін айтқан, бұл жоғарыда аталған қатынасқа сәйкес келеді.

Хижра және милади жасты есептеудің қолданыстары

Балиғат және шариғи міндеттілік

Балиғат — намаз, ораза және басқа да парыздарға міндетті болудың негізі; оның белгілі табиғи белгілері бар, ал олар байқалмаса, жасқа қарайды. Белгілер болмаған жағдайда балиғат жасын анықтауда фақиһтар әртүрлі пікір айтқан: көпшілігі он бес жас деген, басқалары бұдан үлкен жасты айтқан. Олардың сөзіндегі мақсат — хижра жылдары, өйткені шариғатта есепке алынатын күнтізбе осы; сондықтан бұл үкімді нақтылағысы келетін адамға хижра бойынша жасын білу пайдалы. Хадисте былай делінген:

«Қалам үш адамнан көтерілген: ұйықтаушыдан оянғанша, баладан балиғатқа жеткенше және ақыл-есі ауысқаннан ақылы кіргенше»Әбу Дәуіт риуаят еткен

Қажылық және рұқсат беру тәртібі

Қажылық — шамасы жеткен балиғатқа толған мұсылманға өмірінде бір рет парыз, Алла Тағала айтқандай:

﴿وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا﴾«Жолына шамасы келгендердің Үйді қажылауы — адамдардың Алла алдындағы міндеті»Әли Ғимран сүресі: 97

Кейбір елдерде қажылықты ұйымдастыратын мекемелер тіркелуде немесе кезекте жасқа қатысты шарттар қоюы мүмкін, сондықтан өтініш берушіге сол мекеме қабылдаған күнтізбе бойынша жасын дәл білу қажет.

Ресми құжаттар

Кейбір елдер ресми құжаттарда хижра күнтізбесін пайдаланады немесе оны миладимен қатар көрсетеді; жеке куәлік, төлқұжат немесе білім беру бланкілерінде хижра бойынша жас сұралуы мүмкін, ал кейбір заңдық мерзімдер сол бойынша есептелуі мүмкін. Сондықтан бланкілерді толтыруда қателеспеу үшін жасыңызды екі күнтізбе бойынша білген пайдалы.

Зейнетақы және қызмет мерзімдері

Зейнет жасын немесе қызмет мерзімін хижра күнтізбесі бойынша есептеген жүйелерде екі күнтізбе арасындағы жинақталған айырмашылыққа байланысты қызметкер алпыс жаста белгіленген жасқа милади бойынша мерзімінен шамамен екі жыл бұрын жетеді. Кейбір елдер өз жүйелерін милади күнтізбесіне ауыстырған, сондықтан еліңізде және жұмыс орныңызда қолданылатын тәртіпке жүгіну керек.

Жас калькуляторын қалай пайдалану керек?

1. Өзіңіз білетін туған күн түрін таңдаңыз: милади немесе хижра.
2. Туған күніңізді, айыңызды және жылыңызды енгізіңіз.
3. Есептеу үшін бүгінгі күн автоматты түрде қолданылады; өткендегі немесе болашақтағы белгілі бір күндегі жасыңызды білу үшін оны басқа күнге өзгерте аласыз.
4. Нәтижелер шығуы үшін есептеу түймесін басыңыз: милади бойынша жас, хижра бойынша жас, күндердің, апталардың және айлардың жалпы саны және келесі туған күніңізге дейін қалған уақыт.

Практикалық мысал

Бір адам 1990 жылғы 15 наурызда туды делік және ол 2026 жылғы 1 қазандағы жасын білгісі келеді:

• Жылдар: 2026 − 1990 = 36 жыл; 2026 жылы 15 наурыз өтіп кеткендіктен, толық жылдар саны 36.
• Айлар: 2026 жылғы 15 наурыздан 2026 жылғы 15 қыркүйекке дейін алты толық ай.
• Күндер: 15 қыркүйектен 1 қазанға дейін 16 күн, өйткені қыркүйек 30 күн.

Сонда оның милади бойынша жасы: 36 жыл 6 ай 16 күн. Ал жалпы күндер саны шамамен 13,349 күн; оны ай жылының орташа ұзындығына (шамамен 354.37 күн) бөлсек, нәтиже шамамен 37 жыл сегіз хижра айы болады, яғни оның хижра жасы милади жасынан бір жылдан астам артық; бұл әр 33 жылда бір артық жыл ережесіне сәйкес келеді. Калькулятор хижра нәтижесін екі күнге сәйкес келетін нақты хижра күндері бойынша жылмен, аймен және күнмен егжей-тегжейлі көрсетеді.

Дәл нәтиже алуға арналған кеңестер

• Туған күніңізді ресми құжаттарыңызда жазылғандай енгізгеніңізге көз жеткізіңіз.
• Егер туған күніңіз хижра бойынша тіркелген болса, ауыстыру айырмашылықтарын болдырмау үшін оны қолмен ауыстырмай, тікелей хижра бойынша енгізіңіз.
• Ауыстыру Умм әл-Құра күнтізбесіне сүйенетінін және басқа жергілікті күнтізбелерден бір күнге өзгеше болуы мүмкін екенін есте сақтаңыз.

Басқа да пайдалы құралдармен танысу үшін Намаз уақыттары мен Исламдық мерекелерді байқап көріңіз немесе мақалаларды қараңыз.