Намаз уақыттары

Намаз уақыттары: шариғи негізі және есептеу тәсілі

Намаз — діннің тірегі, оны уақытында оқу Алла Тағалаға ең сүйікті амалдардың бірі. Алла әр намазға белгілі бір уақыт белгілеген: одан бұрын оқылған намаз жарамсыз, ал себепсіз одан кешіктіруге болмайды. Алла Тағала былай дейді:

﴿إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا﴾«Расында, намаз мүміндерге белгілі уақыттарда парыз етілген»Ниса сүресі: 103

Яғни белгілі уақыттармен шектелген парыз. Құран бұл уақыттарды Алла Тағаланың мына сөзінде жинақтап айтқан:

﴿أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَىٰ غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ ۖ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا﴾«Күн еңкейгеннен бастап түн қараңғылығына дейін намазды толық орында, таңғы Құранды да (оқы). Расында, таңғы Құран куәлік етілген»Исра сүресі: 78

Кейін пайғамбарлық сүннет бұл уақыттарды егжей-тегжейлі түсіндірді; бұл жөнінде ең белгілісі — Жәбірейілдің (а.с.) Қағбаның жанында Пайғамбарымызға (с.ғ.с.) екі күн имам болғаны туралы хадис: ол бірінші күні әр намазды уақытының басында, екінші күні уақытының соңында оқытып, соңында былай деген:

«Уа, Мұхаммед, бұл — сенен бұрынғы пайғамбарлардың уақыты, ал уақыт осы екі уақыттың арасы»Әбу Дәуіт пен Тирмизи риуаят еткен

Бұл бетте әр намаздың шариғи белгілерін, бұл белгілердің дәл астрономиялық есептерге қалай айналатынын және неге уақыттар қосымшалар мен күнтізбелер арасында сәл өзгеше болатынын түсіндіреміз.

Бес уақыт намаздың шариғи белгілері

Таң намазы

Оның уақыты шынайы таңның (фажр садық) атуымен басталады; бұл — шығыс көкжиекте көлденең жайылған ақшыл жарық; ол қасқырдың құйрығындай тігінен көрініп, артынан қайта қараңғылық түсетін жалған таңнан өзгеше. Уақыты күннің шығуымен аяқталады.

Бесін намазы

Оның уақыты күннің зәуалымен, яғни күн ең биік нүктесіне жеткеннен кейін аспанның ортасынан батысқа қарай еңкеюімен басталады; бұл заттардың көлеңкесі қысқарғаннан кейін ұзара бастауынан білінеді. Уақыты екінті уақытының кіруімен аяқталады.

Екінті намазы

Көпшілік ғалымдар (мәликилер, шафиғилер және ханбалилер) бойынша оның уақыты зәуал көлеңкесінен кейін әр заттың көлеңкесі өзіндей болғанда, ал Әбу Ханифа бойынша заттың көлеңкесі өзінен екі есе болғанда басталады. Таңдау уақыты күн сарғайғанша, ал зәрүрет уақыты күн батқанша созылады.

Ақшам намазы

Оның уақыты күн шеңберінің толық батуымен басталып, көпшілік бойынша қызыл шапақтың батуымен аяқталады.

Құптан намазы

Оның уақыты көпшілік бойынша қызыл шапақтың батуымен, ал Әбу Ханифа бойынша ақ шапақтың батуымен басталады; таңдау уақыты түннің үштен біріне немесе жартысына дейін, ал көпшілік бойынша зәрүрет уақыты таң атқанша созылады.

Бұл белгілерді Муслимнің Абдулла ибн Амрдан (р.а.) уақыттарды түсіндіру туралы риуаят еткен хадисі растайды, оның басы:

«Бесіннің уақыты — күн еңкейіп, адамның көлеңкесі бойындай болғаннан бастап екінті кіргенге дейін»Муслим риуаят еткен

Намаз уақыттары астрономиялық тұрғыдан қалай есептеледі?

Астрономиялық есептер орынның (ендік пен бойлықтың), күннің және уақыт белдеуінің деректеріне сүйенеді, олардан әр сәттегі күннің аспандағы орны есептеледі. Содан кейін әр шариғи белгі белгілі бір астрономиялық жағдаймен байланыстырылады:

• Бесін: күннің меридиан сызығынан өту сәті (ең биік нүкте); кейбір күнтізбелер сақтық үшін бірнеше минут қосады.
• Ақшам және күннің шығуы: атмосфералық сынуды ескере отырып, күн шеңберінің жоғарғы шеті көкжиекке тиетін сәт, яғни күн көкжиектен шамамен 0.833 градус төмен болғанда.
• Таң және құптан: күннің көкжиектен төмен түсу бұрышымен есептеледі: шынайы таң күн шығыс көкжиектен белгілі бір бұрышқа төмен болғанда көрінеді, ал шапақ күн батыс көкжиектен белгілі бір бұрышқа төмен түскенде батады. Мекемелер арасындағы ең үлкен айырмашылық осында, өйткені бұл бұрышты бағалау бақылау мен ижтиһадқа негізделген.
• Екінті: көлеңке ұзындығымен есептеледі: көпшілік мәзһабы (оның ішінде шафиғилер) бойынша көлеңке заттың ұзындығына зәуал көлеңкесін қосқанға тең болғанда, ал ханафи мәзһабы бойынша оның екі есесіне зәуал көлеңкесін қосқанға тең болғанда кіреді. Сондықтан ханафи есебінде екінті маусым мен орынға қарай шамамен бір сағатқа кешірек болады.

Қабылданған есептеу әдістерінің кестесі

15 градус пен 19.5 градус бұрыш арасындағы айырмашылық таң уақытында жиырма минуттан асуы мүмкін екенін ескеріңіз, ол жазда және экватордан алыс елдерде арта түседі. Жаз түндерінің кейбірінде шапақ батпауы мүмкін жоғары ендіктегі аймақтарда мекемелер түннің жартысы, түннің жетіден бірі немесе уақыт айқын ажыратылатын ең жақын елге қарап бағалау сияқты шамалау әдістеріне жүгінеді.

Намаз уақыттары құралын қалай пайдалану керек?

1. Орналасқан жеріңізді анықтаңыз: координаттарды автоматты түрде анықтау үшін браузерге географиялық орныңызға рұқсат беріңіз немесе тізімнен қалаңызды қолмен таңдаңыз. Координаттарыңыз ешбір серверге жіберілмейді, олар құрылғыңыздың ішіндегі есептеуде пайдаланылады.
2. Есептеу әдісін таңдаңыз: құрал еліңізге сай әдісті ұсынады, оны жергілікті күнтізбеге сәйкестендіру үшін өзгерте аласыз.
3. Екінті мәзһабын таңдаңыз: көпшілік (өзіндей) немесе ханафи (екі есе).
4. Нәтижелерді қараңыз: құрал бүгінгі таң, күннің шығуы, бесін, екінті, ақшам және құптан уақыттарын келесі намазға кері санақпен бірге көрсетеді.

Намазды дұрыс оқу үшін тұрған жеріңізден құбыла бағытын білу де қажет, ал намаздан кейінгі зікірлер үшін Электронды тәспіні пайдалана аласыз.