Исламдық мерекелер

Хижра жылы бойындағы исламдық мерекелер

Алла Тағала жыл күндерінің ішінде сауабы еселенетін, мұсылманның ғибадатқа деген ынтасы жаңаратын игілік маусымдарын белгіледі. Бұл мерекелердің мерзімін алдын ала білу оларға дайындалуға, ораза, түнгі намаз, қажылық, ұмра және туыстық байланысты жоспарлауға көмектеседі. Бұл бетте ең маңызды исламдық мерекелер әрқайсысына кері санақпен және хижра әрі милади күнтізбелері бойынша болжамды мерзімімен көрсетіледі.

Рамазан айы және Қадір түні

Рамазан — хижра жылының тоғызыншы айы; оның оразасы — Исламның бір тірегі, бұл Алла Құранды түсірген ай:

﴿شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَىٰ وَالْفُرْقَانِ﴾«Рамазан айы — адамдарға тура жол көрсетуші, тура жол мен ақ пен қараны айыратын ашық дәлелдер ретінде Құран түсірілген ай»Бақара сүресі: 185

Оның басталуы Шағбанның отызыншы түні жаңа айды көрумен немесе Шағбанды отыз күнге толтырумен анықталады. Рамазанда Алла ол туралы былай деген Қадір түні бар:

﴿لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ﴾«Қадір түні мың айдан да қайырлы»Қадір сүресі: 3

Ол Рамазанның соңғы он күнінде, ал оның ішінде тақ түндерде болуы ықтималырақ, өйткені Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) былай деген:

«Қадір түнін Рамазанның соңғы он күнінің тақ түндерінен іздеңдер»Бұхари риуаят еткен

«Кім Қадір түнін иманмен және сауабын Алладан үміт етіп намазбен өткізсе, оның бұрынғы күнәлары кешіріледі»Бұхари мен Муслим риуаят еткен

Белгілі бір түн кесімді түрде анықталмаған; мұның хикметі — мұсылманның он түннің бәрінде ғибадатқа ынта салуы. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) соңғы он күнде иғтикафқа отырып, басқа күндерде істемегендей ынта салатын.

Ораза айт және Шәууәлдің алты күні

Ораза айт Шәууәл айының бірінші күніне сәйкес келеді; бұл оразаны толық ұстағаны үшін Аллаға шүкір ететін қуаныш күні, ғалымдардың бірауызды пікірі бойынша бұл күні ораза ұстау харам. Оның сүннеттерінен: айт намазынан бұрын пітір садақасын беру, тәкбір айту, ғұсыл құйынып, сәнді киіну және намаз орнына шықпас бұрын тақ сандағы құрма жеу. Жалпы зекетке қатысты есептер үшін Зекет калькуляторын пайдалана аласыз.

Айттан кейін Шәууәлдің алты күнін қатарынан немесе бөлек ораза ұстау мұстахаб, өйткені Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) былай деген:

«Кім Рамазанның оразасын ұстап, артынан Шәууәлдің алты күнін ұстаса, бүкіл жыл бойы ораза ұстағандай болады»Муслим риуаят еткен

Зұлхижжаның алғашқы он күні

Тәруия күні (8 Зұлхижжа)

Бұл — таматтуғ қажылығын жасаушылар Меккеден қажылыққа ихрам байлап, Минаға бет алатын күн; олар сонда түнеп, бесін, екінті, ақшам, құптан және таң намаздарын біріктірмей, қысқартып оқиды. Бұлай аталуы — адамдар осы күні кейінгі күндерге дайындалып, сумен қамданатын болған.

Арафа күні (9 Зұлхижжа)

Бұл — қажылықтың ең ұлы күні, Арафатта тұру — қажылықтың ең басты рүкіні. Қажы еместерге оның сауабының ұлылығы үшін бұл күні ораза ұстау мұстахаб:

«Арафа күнгі ораза — Алладан оның алдындағы жылдың және кейінгі жылдың күнәларын өтейтінін үміт етемін»Муслим риуаят еткен

Ал қажы үшін дұға мен зікірге күш жинау мақсатында ораза ұстамаған абзал; бұл қажылығында Арафа күні ораза ұстамаған Пайғамбарымызға (с.ғ.с.) ергендік.

Құрбан айт және тәшриқ күндері (10–13 Зұлхижжа)

Құрбан айт Зұлхижжаның оныншы күніне сәйкес келеді, бұл — құрбан шалу күні; бұл күні қажылар Ақаба жәмрасына тас лақтырып, құрбан шалып, шаштарын алып, Қағбаны тауап етеді. Қажы еместерге айт намазы және шамасы келетіндерге құрбандық шалу шариғатта белгіленген. Одан кейін Зұлхижжаның он бірінші, он екінші және он үшінші күндері болатын тәшриқ күндері келеді; Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) олар туралы былай деген:

«Тәшриқ күндері — жеп-ішу және Алланы зікір ету күндері»Муслим риуаят еткен

Сондықтан бірқатар ғалымдардың пікірі бойынша бұл күндері тек құрбандық малын таппаған таматтуғ немесе қыран қажылығын жасаушы қажы ғана ораза ұстай алады. Бұл күндері намаздардан кейін тәшриқтың соңғы күнінің екіндісіне дейін айтылатын тәкбір шариғатта белгіленген.

Хижра жаңа жылы және Ашура күні

Мұхаррамның бірі

Бұл — жаңа хижра жылының басы; ол Омар ибн әл-Хаттаб (р.а.) халифалығы кезінде хижраны жыл санаудың басы етіп, Мұхаррамды айлардың біріншісі етіп белгілегенде қабылданған. Сүннетте бұл күнді белгілі бір ғибадатпен ерекшелеу туралы ештеңе келмеген, бірақ бұл — өзін-өзі есепке алып, ниетті жаңартуға жақсы мүмкіндік. Кез келген күннің милади баламасын білу үшін Хижра күнін ауыстырғышты пайдаланыңыз.

Ашура (10 Мұхаррам)

Бұл — Алла Мұса (а.с.) мен оның қауымын Перғауыннан құтқарған күн; Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) бұл күні ораза ұстап, оны ұстауды бұйырған және Арафа оразасының фазилеті айтылған хадистің өзінде оның фазилетін түсіндірген:

«Ашура күнгі ораза — Алладан оның алдындағы жылдың күнәларын өтейтінін үміт етемін»Муслим риуаят еткен

Кітап иелеріне ұқсамау үшін онымен бірге тоғызыншы күні де ораза ұстау мұстахаб, өйткені Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) былай деген:

«Егер келесі жылға дейін өмір сүрсем, тоғызыншы күні де міндетті түрде ораза ұстаймын»Муслим риуаят еткен

Ақ күндер

Әр айда үш күн ораза ұстау мұстахаб, ал ең абзалы — ақ күндер: әр хижра айының он үшінші, он төртінші және он бесінші күндері; олар түндері ай сәулесімен ағарып тұратындықтан ақ күндер деп аталған. Екі «Сахихта» келгендей, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Әбу Һурайраға (р.а.) әр айда үш күн ораза ұстауды өсиет еткен, ал ақ күндердің нақты көрсетілуі Әбу Зардың (р.а.) хадисінде келген:

«Егер айдан үш күн ораза ұстасаң, он үшінші, он төртінші және он бесінші күндері ұста»Тирмизи мен Нәсаи риуаят еткен

Бұдан Зұлхижжаның он үшінші күні тыс қалады, өйткені ол — тәшриқ күндерінің бірі.

Мерекелердің қысқаша кестесі

Бетті қалай пайдалану керек?

Бет жоғарғы жағында алдағы мерекені күндермен берілген кері санақпен көрсетеді, содан кейін хижра күні мен оның милади баламасы көрсетілген мерекелер тізімі уақыт ретімен беріледі. Осы күндердің зікірлері үшін Электронды тәспіні пайдаланып, Мақалалар бөлімінен көбірек оқи аласыз.